İçeriğe atla
Tomografi cihazı, diş röntgenleri, eski kitaplar ve tüy kalem zemininde University College London'daki Jeremy Bentham oto-ikonunun polaroid fotoğrafı.
Fotoğraf: Matt Brown (CC BY 4.0) / Wikimedia Commons

Bentham'ın kafatası taraması dayanılmaz diş ağrısını gösterdi

Faydacılığın kurucusu İngiliz filozof Jeremy Bentham'ın 150 yılı aşkın süredir University College London'da saklanan mumyalanmış başı bilgisayarlı tomografiyle tarandı. Taramalar, filozofun dişlerinin çoğunu kaybettiğini ve alt çenesinde ileri derecede kireçlenme olduğunu ortaya koydu.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Tomografi cihazı, diş röntgenleri, eski kitaplar ve tüy kalem zemininde University College London'daki Jeremy Bentham oto-ikonunun polaroid fotoğrafı.
Fotoğraf: Matt Brown (CC BY 4.0) / Wikimedia Commons

Ünlü bir filozofun son sırrı yaklaşık iki yüzyıl sonra ortaya çıktı. Live Science'ın aktardığına göre modern faydacılığın kurucusu, "tanrısız" diye anılan İngiliz filozof Jeremy Bentham, ciddi diş ve çene sorunları yaşamış. Bu bulgu, filozofun kafatasının röntgen taramalarıyla ortaya kondu.

UCL'nin 200. yılı için tarandı

Bentham'ın kalıntıları 150 yılı aşkın süredir University College London'da (UCL) sergileniyor. Üniversite 200. yılını kutlarken araştırmacılar, bilgisayarlı tomografi cihazıyla filozofun başının üç boyutlu dijital bir modelini oluşturdu. Taramalar, 84 yaşında doğal nedenlerle hayatını kaybeden Bentham'ın dişlerinin çoğunu kaybettiğini ve alt çenesinde ileri derecede kireçlenme olduğunu gösterdi.

Projenin lideri, UCL Grant Zooloji Müzesi küratörü Tannis Davidson, tarama sırasında çene kemiğinin ne kadar inceldiğini gördüğünü anlattı. Davidson, "Dayanılmaz bir acı içinde olmalı" dedi. Bentham dişlerinden birçok kez yakınmıştı, ancak çenesindeki kireçlenmenin farkında olup olmadığı bilinmiyor. Davidson, "200 yıl önce diş hekimliği bugünkünden çok farklı bir şeydi" diyor.

Bir "oto-ikon"

Bentham gençliğinde, öldükten sonra bedenini bilime bağışlayacağını açıklamıştı. Bu, o dönem için radikal bir fikirdi, çünkü İngiltere'de ölümden sonra kadavra incelemesi hoş karşılanmıyor ve genellikle en ağır suçlulara uygulanıyordu. Bentham 1832'de öldükten sonra kalıntılarından bir "oto-ikon", yani kendisinin bir temsili yapıldı. İskeleti, samanla doldurulmuş kendi kıyafetleri giydirilerek hazırlandı. Gerçek başı ise sülfürik asitle korunmaya çalışılırken ağır biçimde bozulduğu için bedene tablolar ve ölüm maskesi esas alınarak yapılmış bir balmumu baş takıldı.

Gerçek baş bir süre iskeletin ayaklarının dibinde sergilendi. Gözlerinin yerine ayrıntılı cam gözler takılmıştı ve bunlar taramalarda da görülüyor. UCL'de anlatılan hikâyeye göre baş, 1975'te rakip King's College London öğrencileri tarafından çalınıp birkaç gün fidye için tutuldu, ardından kilit altına alındı. Taramalar, beynin korunmadan önce çıkarıldığını da gösterdi. Davidson'a göre bu, başının Maori başları gibi mumyalanmasını isteyen Bentham'ın talimatlarına uygundu.

"Tanrısız" bir reformcu

Hukuktan ekonomiye, eğitimden hayvan haklarına kadar pek çok konuda yazan Bentham, toplumsal reformlarla sıradan insanların hayatını iyileştirmeyi amaçlıyordu. En ünlü fikri, tek bir gardiyanın tüm mahkumları izleyebildiği halka biçimli hapishane, yani panoptikondu. Bentham kendini "inançsız" olarak tanımlıyordu, eleştirmenleri ise ona "tanrısız" diyordu. Davidson, oto-ikonun Bentham için geleneksel Anglikan cenaze törenlerinden kaçınmanın bir yolu olabileceğini düşünüyor. Müzelerdeki kalıntılar başka sırlar da saklıyor, Cernavoda Düşünürü 7 bin yıldır sırrını koruyor.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir