İçeriğe atla
Dover'ın beyaz kayalıkları, çimenlikte açık duran demir sığınak kapağı, beton tünel ve eski elektromekanik hesap makinesinden oluşan kâğıt kolaj

Dover'ın beyaz kayalıklarında gizlenen, Churchill'in emriyle kurulan İkinci Dünya Savaşı sığınağı ilk kez ziyarete açıldı

Dover'ın beyaz kayalıklarında dört metre derinlikte bulunan ve karadaki ilk bilgisayar destekli hedefleme sistemine ev sahipliği yapan Fan Bay sığınağı, onlarca yıl gizli tutulduktan sonra halkın ziyaretine açıldı. Sığınak, Manş Denizi'ndeki Alman gemilerini hedef alan top bataryasının "beyni" olarak çalışıyordu.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Dover'ın beyaz kayalıkları, çimenlikte açık duran demir sığınak kapağı, beton tünel ve eski elektromekanik hesap makinesinden oluşan kâğıt kolaj

İngiltere'nin simgelerinden Dover'ın beyaz kayalıklarında onlarca yıl gizli kalan bir İkinci Dünya Savaşı sığınağı, cuma gününden itibaren ziyaretçileri ağırlıyor. The Guardian'ın aktardığına göre Winston Churchill'in emriyle inşa edilen ve savaş sırasında hayati bir savunma işlevi gören Fan Bay komuta sığınağı, ilk kez halka açıldı.

Kayalıkların dört metre derinliğine gömülü ve betonla kaplı sığınak, karadaki ilk bilgisayar destekli hedefleme sistemine ev sahipliği yapıyordu. Kazı projesini National Trust adına yöneten Jon Barker'a göre bu sistem, Dover'ı savunmak ve Manş Denizi'ndeki Alman gemilerine saldırmak için kullanılan top bataryasının "beyni" olarak çalışıyordu.

"Bir çatışma arkeoloğu için Tutankamon anı"

Sığınak 1957'de gizlice kullanım dışı bırakılmış, askerî önemi nedeniyle 1981'e kadar gizli tutulmuştu. 2017'de yeniden keşfedildiğinde içeri ilk giren kişi Barker oldu. Barker, "Bir çatışma arkeoloğu için Tutankamon anıydı. Orada görev yapan insanlar üzerine bunca araştırma yapmıştık ve birden kendinizi onların ofisinde buluyorsunuz" dedi.

Sığınağın ve kontrol ettiği topların izi doğrudan Churchill'e uzanıyor. Churchill, ünlü "Plajlarda savaşacağız" konuşmasından kısa süre sonra Kent kıyılarını ziyaret etmiş ve düşman gemilerinin Dover Boğazı'ndan engelsizce geçtiğini görerek endişelenmişti. Dover, o dönemde işgal altındaki Fransa'dan düzenli olarak topçu ateşine maruz kalan bir cephe hattıydı. Churchill, Temmuz 1940'ta yazdığı bir notta boğazın kontrolü için topçuyla savaşılması gerektiğini belirterek en gelişmiş teknolojinin kullanılmasını emretti ve her hafta ilerleme raporu istedi. Toplar 100 gün içinde hazır hale geldi, sığınak da bundan 64 gün sonra tamamlandı. Barker, "Toplar burada Churchill'in evcil hayvanları olarak biliniyordu" dedi.

1,8 metrelik elektromekanik bilgisayar

Sığınakta, ateş yönlendirme masası olarak bilinen 1,8 metre uzunluğunda elektromekanik bir bilgisayar bulunuyordu. Bu cihaz, mermiler isabet ettiğinde hareket halindeki gemilerin konumunu hesaplıyor ve top ekiplerine atış talimatları gönderiyordu. Barker, "Hedefleme masalarını genellikle savaş filmlerindeki gibi bir harita üzerinde işaretleri iten kadın denizciler olarak düşünürüz. Ama bu bir harita değil, gerçekten son teknoloji bir elektromekanik bilgisayar ve tamamen eşsiz" dedi. Bilgisayar, düşman eline geçmemesi için 1957'de kasıtlı olarak imha edildi.

Barker, keşfin kendisine 1990'larda şifre kırma merkezi Bletchley Park'ın kurtarılmasını hatırlattığını söyledi. Sığınakta aynı anda 10 kişiye kadar çalışıyordu, ancak bilgisayarı kullananlardan yalnızca birkaçının kimliği biliniyor. Bunlar arasında daha sonra Up Pompeii adlı televizyon komedisinde rol alan oyuncu Wallas Eaton da var. Barker, cihazın nasıl çalıştığını daha iyi anlamak için aile üyeleri Fan Bay'de görev yapmış kişilerle iletişime geçmek istediğini söyledi.

Eski gazeteler ve tebeşir yazıları

Ziyaretçiler sığınağa National Trust'ın rehberli turlarıyla, bir tarladaki kapaktan girerek ulaşabilecek. Sığınak, Barker ve ekibinin bulduğu haliyle korunuyor. Zeminde bulunan eski gazeteler, eski ayakkabılar ve resmî duyurular yerinde duruyor. Servis tünellerinden birinde ise sığınağa kablo döşemiş olabilecek iki kişinin adını anan tebeşirle yazılmış bir yazı bulunuyor.

Barker, "Çalışanların ayrıldığı günden bu yana bu kadar az değişmiş bir yerde durmanın çok özel bir yanı var. Geçmişi yeniden yaratmak yerine, ziyaretçilerin burayı bulduğumuz gibi, tarihinin tüm izleriyle deneyimleyebilmesi için dikkatle koruduk" dedi.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir