İçeriğe atla
Kâğıt kolaj illüstrasyon: eski bir Atlantik haritası üzerinde ABD'den Salvador ve Rio de Janeiro'ya uzanan uçuş rotası, önde içinde bezle sarılı kapalı bir kutu bulunan eski bir valiz, kırmızı toprağa dökülen bir bardak su, arkada sömürge dönemi kilise kuleleri ve palmiyeler.

Harvard'ın ırk araştırmasındaki kafatasları Brezilya'ya döndü

19. yüzyılda Brezilya'dan ABD'ye götürülüp Harvard Üniversitesi'nde ırkçı öjeni çalışmalarında kullanılan, Afrikalı ya da Afro-Brezilyalı olduğu düşünülen iki kişiye ait kafatası dört yıllık bir kampanyanın ardından ülkesine iade edildi. Kafataslarından birinin, Brezilya tarihinin en büyük kentsel köle isyanı olan 1835'teki ayaklanmaya katılan bir adama ait olduğu düşünülüyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Kâğıt kolaj illüstrasyon: eski bir Atlantik haritası üzerinde ABD'den Salvador ve Rio de Janeiro'ya uzanan uçuş rotası, önde içinde bezle sarılı kapalı bir kutu bulunan eski bir valiz, kırmızı toprağa dökülen bir bardak su, arkada sömürge dönemi kilise kuleleri ve palmiyeler.

Bir yüzyıldan uzun süre önce Brezilya'dan götürülen ve ABD'de ırkçı öjeni çalışmalarında kullanılan iki kafatası ülkesine geri döndü. The Guardian'ın aktardığına göre Afrikalı ya da Afro-Brezilyalı olduğu düşünülen iki kişiye ait kafatasları, Salvador ve Rio de Janeiro'da düzenlenen duygusal ve sade törenlerle karşılandı. Kafataslarından biri yaklaşık 190 yıl önce Bahia eyaletinin başkenti Salvador'dan, diğeri ise yaklaşık 160 yıl önce Rio de Janeiro'dan alınmıştı.

Valizlerle eve dönüş

Kafatasları, ABD'deki Harvard Peabody Arkeoloji ve Etnoloji Müzesi'nden geri alınması için yürütülen dört yıllık bir kampanyanın ardından, güçlendirilmiş valizlerin içindeki yastıklı kutularda Brezilyalı diplomatlar tarafından uçakla taşındı. Kafataslarının varlığı 2022'de ortaya çıkmıştı. Brezilyalı araştırmacılar iade için başvurmuş, ancak süreç ancak Brezilya hükümetinin 2024 sonunda devreye girmesiyle hızlanmıştı.

Kafatasları müzelerde sergilenmeyecek ve görüntüleri yayımlanmayacak. Brezilya hükümeti, kimlik tespit süreci tamamlanır tamamlanmaz kafataslarının cenaze törenleriyle defnedileceğini taahhüt etti. Anlaşmayı imzalamak için Boston'a giden hükümet yetkilisi Carolina Dias dos Reis, "Bu insanların hem hayatta hem de ölümde ellerinden alınan onurunu geri vermek çok önemli" dedi.

İLGİLİBattlefield 6'da kalıcı ban yiyen oyuncu EA'ye Brezilya'da dava açtı, hesabını geri aldığını söylüyor→

1835 isyanının izi

Kafataslarının kime ait olduğu kesin olarak bilinmiyor. Salvador'dan alınan kafatasının, Brezilya tarihinin en önemli kentsel köle isyanına katılan bir adama ait olduğu düşünülüyor. 1835'te yaklaşık 600 Afrikalı Müslüman, o dönem ülkenin ikinci önemli kenti olan Salvador'un kontrolünü ele geçirmeye çalışmış, ancak polis tarafından bastırılmış ve 70 isyancı öldürülmüştü. Hastanede ölen adamın kafatasının bir ABD diplomatı tarafından Boston'a gönderildiği sanılıyor. İadenin en aktif savunucularından Bahia İslam Kültür Merkezi, bu kişiye Yoruba dilinde "kardeş" anlamına gelen Arakunrin adını verdi.

Diğer kişi hakkında ise çok daha az şey biliniyor. Harvard araştırmacıları, kafatasının yetişkin bir erkeğinkinden küçük, bir çocuğunkinden büyük olmasının kadına ait olabileceğine işaret ettiğini söyledi. Tarihçi Bruno Veras, kafatasının uzun Atlantik yolculuğundan sağ çıkamayan ya da karaya çıktıktan kısa süre sonra ölen Afrikalıların gömüldüğü bir mezarlıktan alınmış olabileceğini düşünüyor. Bu kafatasını ABD'ye götürdüğü düşünülen kişi, ırkçı teorilerini desteklemek için Brezilya'da fiziksel tipleri belgelemeye çalışan Harvard profesörü Louis Agassiz'in keşif ekibindeki bir öğrenciydi.

"Bu bir araştırma nesnesi değil"

Rio de Janeiro'daki törende tarih profesörü ve Afro-Brezilya dini Candomblé'nin din adamı Ivanir dos Santos, araştırmacılar valizi teslim alırken toprağa bir bardak su döktü. Santos, "Atalarımızın kalıntılarına saygı göstermeden onlarla ilgilenemezsiniz. Bu bir araştırma nesnesi değil, bizim için o kişi hafızada ve atamız olarak hâlâ yaşıyor" dedi. Kölelik Brezilya'da 1888'de kaldırıldı, ancak Afro-Brezilyalılar bugün nüfusun çoğunluğunu oluştursa da sosyoekonomik göstergelerin en altında yer alıyor. Latin Amerika'da geçmişle yüzleşmeye dair bir başka dönüş de geçen günlerde yaşanmıştı, Nobelli yazar Asturias 52 yıl sonra Guatemala'da toprağa verildi.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir