İçeriğe atla
Kâğıt kolajda polaroid içinde yıldız izleri arasında paralel çizgiler halinde geçen Starlink uyduları ve New Mexico çölü, yanında pirinç teleskop, roket dumanı ve sunucu kartı kesikleri.
Fotoğraf: M. Lewinsky / NOIRLab, Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Uzaydaki veri merkezleri yıldızları gölgede bırakabilir

Japon hükümetinin düzenlediği Innovation for Cool Earth Forum için hazırlanan bir rapor, on binlerce yapay zekâ bilgisayarını yörüngeye taşıyacak uzay veri merkezlerinin gece göğünde yıldızlardan daha görünür hale gelebileceği konusunda uyardı. Yörünge veri merkezlerine yapılan yatırım ise bu yıl 1,11 milyar dolara çıktı ve SpaceX tek başına 1 milyon uydu için başvurdu.

Ece T.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Kâğıt kolajda polaroid içinde yıldız izleri arasında paralel çizgiler halinde geçen Starlink uyduları ve New Mexico çölü, yanında pirinç teleskop, roket dumanı ve sunucu kartı kesikleri.
Fotoğraf: M. Lewinsky / NOIRLab, Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Yapay zekânın enerji ve alan ihtiyacını karşılamak için veri merkezlerini uzaya taşıma fikri hız kazanıyor. Ancak Axios'un aktardığına göre yeni bir rapor, bunun bedelinin gece göğü olabileceği konusunda uyarıyor. Rapora göre yaygınlaşan uzay veri merkezi ağları, insanların yıldızları izlemesini neredeyse imkânsız hale getirebilir.

"Büyük bir dikkatle ilerlenmeli"

Japon hükümetinin her yıl düzenlediği Innovation for Cool Earth Forum için önde gelen akademisyenlerin hazırladığı rapor, "şirketlerin ve politika yapıcıların büyük bir dikkatle ilerlemesi" gerektiğini vurguluyor. Rapora göre uzay veri merkezleri çoğalırsa, dünyanın büyük bölümünde gecenin büyük kısmında "gökyüzündeki en görünür ışık noktaları yıldızlar değil, uydular olabilir". Bu, gökbilimcilerin endişelerini de yansıtıyor.

Rapor başka riskleri de sıralıyor. ABD ordusu bu teknolojiyi benimserse veri merkezleri gelecekteki uzay çatışmalarında hedef haline gelebilir. Dünya'nın çevresinde saatte yaklaşık 27 bin kilometre hızla dönen binlerce yörünge veri merkezi, çarpışma ve tehlikeli uzay çöpü riskini artırıyor. Uzay veri merkezleri güneş enerjisiyle çalışsa da onları yörüngeye taşımak için gereken çok sayıda roket fırlatışı sera gazı ve kara karbon salımına yol açıyor.

"Bilinmeyen bilinmeyenler"

Raporun baş yazarı Columbia Üniversitesi'nden David Sandalow, uzay veri merkezlerinin etkileri konusunda hâlâ "bilinmeyen bilinmeyenler" olduğunu söyledi. Sandalow, "Bu gerçekleşecekse yavaş ve dikkatle gerçekleşmeli. Bunlardan çok sayıda fırlatıp ne olacağını görmek gibi değil. Büyük riskler var" dedi.

Yatırım beş kattan fazla arttı

Bu endişelere rağmen yatırımcılar ve teknoloji şirketleri uzay veri merkezlerine yükleniyor. Pazar araştırma şirketi Quilty Space'e göre 2025'te yörünge veri merkezleriyle bağlantılı yatırım yaklaşık 197 milyon dolardı. Bu rakam bu yıl şimdiden 1,11 milyar dolara ulaştı. Secure World Foundation'a göre SpaceX 1 milyon veri merkezi uydusundan oluşan bir takımyıldız için başvurdu. Starcloud 88 bin, Blue Origin'in Project Sunrise girişimi ise 51.600 uydu hedefliyor.

Quilty Space'in araştırma direktörü Caleb Henry ise şirketlerin muhtemelen kuracaklarından daha fazla uydu için başvurduğunu belirtiyor. Henry'ye göre şirketler sayıyı sonradan artırmak zorunda kalmak istemiyor ve kâğıt üzerindeki başvurular gerçekmiş gibi sayılıyor. Araştırmacılar ise hükümetlerin ve şirketlerin, riskler daha iyi anlaşılıp yönetilene kadar beklemesi gerektiğini savunuyor. Veri merkezleri için alışılmadık yerler aranmaya devam ediyor, kısa süre önce okyanus ısısıyla çalışacak yüzen veri merkezleri gündeme gelmişti.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir