ArtCraft, yedi açık kaynak uygulamayla Adobe’ye meydan okuyor

Rust ile sıfırdan geliştirilen Crafting Apps, Creative Cloud’un temel iş akışlarını aboneliksiz ve açık kaynak bir yapıya taşımayı hedefliyor.

PhotoCraft, VectorCraft, FilmCraft, LightCraft, PrintCraft, EffectCraft ve DesignCraft adlı uygulamalar sırasıyla görüntü düzenleme, vektör tasarım, video kurgu, RAW fotoğraf işleme, PDF yönetimi, hareketli grafik ve masaüstü yayıncılık alanlarına yöneliyor. Bunların karşısında ise oldukça tanıdık bir Adobe listesi bulunuyor. Photoshop, Illustrator, Premiere Pro, Lightroom, Acrobat, After Effects ve InDesign.

Adobe alışkanlıklarını değiştirmeden Adobe’den ayrılmak

ArtCraft’ın yaklaşımı yalnızca aynı işleri yapan farklı uygulamalar geliştirmek değil. Projenin resmi sayfasında arayüzlerin, araçların ve klavye kısayollarının profesyonel kullanıcıların zaten bildiği çalışma biçimine yakın tutulduğu belirtiliyor. Tüm uygulamalar Rust ile sıfırdan yazılıyor, Electron ya da masaüstü uygulaması içine yerleştirilmiş web arayüzleri kullanılmıyor ve dosyaların kullanıcı bilgisayarında işlenmesi temel ilkeler arasında gösteriliyor.

Bu yaklaşım en açık biçimde PhotoCraft’ta görülüyor. Projenin GitHub deposu PhotoCraft’ı açık biçimde Adobe Photoshop’un temiz oda yöntemiyle geliştirilmiş açık kaynak yeniden uygulaması olarak tanımlıyor. Katmanlar, maskeler, ayarlama katmanları, katman stilleri, yazı araçları, vektörler ve fırçalar bulunurken PSD ve PSB belgelerinin katmanlı biçimde açılıp yeniden kaydedilebilmesi de projenin öne çıkardığı konular arasında yer alıyor.

Temiz Oda Tasarımı (Clean-Room Design). Mevcut tescilli bir ürünün (yazılım veya donanım) kaynak kodunu, telif hakkı korumalı ögelerini veya ticari sırlarını kopyalamadan, ürünü sadece işlevsel fonksiyonları (fonksiyonel şartnamesi) üzerinden sıfırdan ve bağımsız olarak yeniden üretme metodolojisi.

ArtCraft’ın güncel test verisine göre PhotoCraft, kullanılan PSD test kümesindeki 309 dosyanın 307'sini yeniden kaydederken görünümü koruyabiliyor. Ancak ekibin kendi GitHub açıklaması da sınırları gizlemiyor. PhotoCraft hâlâ erken alfa aşamasında ve günlük profesyonel Photoshop kullanımının doğrudan yerine geçebilecek durumda değil.

Premiere’den After Effects’e yedi cepheli proje

Video tarafındaki FilmCraft da benzer ölçüde iddialı. Kaynak ve program monitörleri, çok kanallı zaman çizelgesi, üç noktalı kurgu, renk düzenleme araçları, LUT desteği, HDR iş akışları, anahtar kareler ve ses mikseri sunan uygulama kendi H.264, HEVC, ProRes, VP9, AAC ve Opus çözücülerini kullanmayı hedefliyor. Güncel ürün sayfasında macOS, Windows ve Linux için 0.2.0 sürümünün indirilebilir paketleri bulunuyor.

LightCraft Lightroom’ın fotoğraf arşivi ve RAW geliştirme alanına, EffectCraft After Effects’in hareketli grafik ve görsel efekt dünyasına, DesignCraft ise InDesign’ın yayıncılık iş akışına yöneliyor. PrintCraft PDF görüntüleme ve düzenleme görevlerini hedeflerken VectorCraft vektör çizim tarafında Illustrator kullanıcılarının alıştığı kalem, doğrudan seçim, şekil birleştirme, hizalama ve görüntü izleme araçlarını yeniden kurmaya çalışıyor.

Buradaki en farklı özelliklerden biri uygulamaların yalnızca insan kullanıcılar için tasarlanmaması. Crafting Apps yazılımları CLI, JSON tabanlı kontrol kanalları ve MCP sunucuları üzerinden AI ajanları tarafından da yönetilebiliyor. Bir AI ajanının menüleri, araçları ve düzenleme komutlarını doğrudan çalıştırabilmesi, ArtCraft’ın Adobe’ye yalnızca fiyat ya da açık kaynak üzerinden değil, yeni nesil çalışma biçimleri üzerinden de alternatif oluşturmaya çalıştığını gösteriyor.

Büyük iddiaların karşısında erken sürüm gerçeği

Projenin son günlerde bu kadar konuşulmasının nedenlerinden biri geliştirme ekibinin kullandığı sert söylem. Ekip üyelerinden biri Hacker News ve Reddit paylaşımlarında AI destekli geliştirme sayesinde Photoshop benzeri yazılımların çok daha kısa sürede yeniden oluşturulabileceğini savundu ve özellik eşitliğine ulaşma konusunda oldukça agresif hedefler ortaya koydu. Aynı geliştirici daha sonra Hacker News’te yazılımların henüz çok erken alfa aşamasında olduğunu ve tam eşitliğin zaman alacağını kabul etti.

ITmedia’nın 6 Ekim tarihli haberinde X kullanıcılarının bir bölümünün Crafting Apps’i Adobe aboneliklerinden kurtulma ihtimali olarak karşıladığı, bazı kullanıcıların ise özellikle Japonca desteği ve gerçek iş akışlarındaki uyumluluğu görmek istediği aktarılıyor. Adobe ürünlerine çok benzeyen arayüzlerin hukuki sonuçları konusunda da sorular bulunuyor ancak ArtCraft ekibi Adobe kaynak kodunu ya da şirketin görsel varlıklarını kullanmadığını ve uygulamaların bağımsız biçimde geliştirildiğini söylüyor.

Hacker News tarafında tablo daha sert. PhotoCraft’ı gerçek projelerle deneyen bazı kullanıcılar metin düzenleme, seçim araçları, katman işlemleri, kısayollar ve arayüz performansında sorunlar yaşadıklarını bildirdi. Buna karşılık projeyi savunanlar böylesine geniş bir yazılım paketinin bu kadar erken aşamada çalışır biçimde ortaya çıkmasının başlı başına önemli olduğunu ve açık kaynak katkılarla hızlı ilerleyebileceğini düşünüyor.

Bu nedenle Crafting Apps bugün için Adobe Creative Cloud’un yerine indirilecek tamamlanmış bir paket değil. Asıl gelişme, Photoshop ve Premiere Pro gibi onlarca yıllık yazılımların iş akışlarını açık kaynak, yerel çalışan ve AI ajanları tarafından kontrol edilebilen uygulamalarla yeniden kurma girişiminin artık çalışan kod, indirilebilir sürümler ve büyüyen bir geliştirici topluluğuyla tartışılıyor olması. Adobe açısından gerçek rekabetin başlayıp başlamadığını ise Crafting Apps’in önümüzdeki sürümlerde profesyonel projelerde ne kadar güvenilir hale geleceği belirleyecek.