İçeriğe atla
Kıvrılan bir parçacık hızlandırıcısı tüneli, çarpışmadan saçılan ışıklı iz çizgileri, bir büyüteç, bir ölçüm cetveli ve birbirinden uzaklaşan iki parlak küre, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

CERN 10 milyarda bir görülen bozunmayı yakaladı

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki fizikçiler, 10 milyar güzel parçacıktan yalnızca birinde görülen nadir bir bozunmanın ilk kanıtını buldu. Ölçüm, bilim insanlarının şimdiye kadar incelediği en küçük ölçeğe, "zepto evrene" bir pencere açıyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 1 dk okuma
Kıvrılan bir parçacık hızlandırıcısı tüneli, çarpışmadan saçılan ışıklı iz çizgileri, bir büyüteç, bir ölçüm cetveli ve birbirinden uzaklaşan iki parlak küre, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Parçacık fizikçileri evreni şimdiye kadarki en küçük ölçekte gözlemlemeyi başardı. Live Science'ın aktardığına göre Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nı (LHC) kullanan bilim insanları, görünür ışığın dalga boyunun yüz trilyonda birinden küçük mesafelerdeki evrene, "zepto evrene" ilk kez göz attı.

Kırk yıllık arayış

Araştırmacılar, atomların çekirdeğini oluşturan "yukarı" ve "aşağı" kuarkların kuzeni olan ve güzel kuark (b kuarkı) adı verilen parçacıkları inceliyordu. LHC'de atomlar inanılmaz hızlarla çarpıştırıldığında oluşan güzel kuarklar, bozunmadan önce yalnızca saniyenin trilyonda bir buçuğu kadar yaşıyor. Fizikçiler, bu bozunmaların nadir biçimlerinin beklenenden farklı gerçekleşip gerçekleşmediğine bakarak yalnızca çok küçük ölçeklerde ortaya çıkan yeni bir fiziğin izini sürüyor.

Fizikçiler kırk yılı aşkın aramanın ardından, güzel kuarkların şimdiye kadar görülen en nadir bozunma türünün ilk kanıtını buldu. Çalışmanın yazarlarından Cambridge Üniversitesi'nden parçacık fizikçisi Harry Cliff, "Güzel parçacıkların yalnızca 10 milyarda biri bu şekilde bozunuyor" dedi. Bu bozunmada bir güzel kuark, zıt yüklü bir güzel antikuarkla karşılaşıyor, ikisi birbirini yok ediyor ve geriye bir müon ile bir antimüon kalıyor.

Karanlık maddenin ipucu olabilir

Sonuçlar 3 Kasım'da CERN'deki bir seminerde açıklandı, ön baskı olarak yayımlanan çalışma henüz hakem denetiminden geçmedi. Bulguların bir gün evrende neden antimaddeden çok daha fazla madde bulunduğu ve evrendeki maddenin yaklaşık yüzde 85'ini oluşturan karanlık maddenin ne olduğu gibi gizemlerin çözülmesine yardımcı olabileceği düşünülüyor.

Cliff, "Yeni parçacıklar keşfedileceğinden eminiz. Bu parçacıkları neden henüz görmedik? En olası yanıt, yalnızca çok ama çok kısa mesafelerde ortaya çıkmaları. Zepto ölçeğine inerek bu gizemleri açıklayabilecek yeni parçacıkları bulmak için kendimize mümkün olan en iyi şansı veriyoruz" dedi. Evrenin derinliklerine dair başka bir gizem de son günlerde gündemdeydi, Evrenin en eski ışığındaki gizemli dönüş gerçek mi.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir