İçeriğe atla
Çatlayan bir buzul cephesi, erimekte olan deniz buzu parçaları, çatlamış donmuş toprak, karlı bir dağ zirvesi, bir termometre ve eriyen bir buz küpü, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Dünyanın donmuş katmanı güvenli sınırı çoktan aştı

Uluslararası bir bilim ekibi, buzullar, deniz buzu, donmuş toprak ve kar örtüsünden oluşan kriyosfer için ilk kez "güvenli işleyiş alanı" tanımladı. Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre dört göstergeden üçü sınırın dışına çıktı, dördüncüsünün de aşılması kaçınılmaz görünüyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Çatlayan bir buzul cephesi, erimekte olan deniz buzu parçaları, çatlamış donmuş toprak, karlı bir dağ zirvesi, bir termometre ve eriyen bir buz küpü, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Gezegenin donmuş yüzü, insan uygarlığını binlerce yıl destekleyen sınırların dışına çıktı. ScienceAlert'in aktardığına göre uluslararası bir bilim ekibi, buzullar, buz tabakaları, deniz ve göl buzu, kar örtüsü ve donmuş topraktan oluşan kriyosfer için ilk kez bir "güvenli işleyiş alanı" tanımladı. COP31 iklim zirvesine denk gelecek şekilde Science dergisinde yayımlanan çalışmaya göre insanlık bu alanı fosil yakıtlar, yoğun tarım ve arazi kullanımındaki köklü değişikliklerle çoktan aştı.

"Gezegenin donmuş temelleri tehdit altında"

Çalışmanın başyazarı, Stockholm Dayanıklılık Merkezi ve Pekin Normal Üniversitesi'nden iklim araştırmacısı Bo Su, "Kriyosfer gezegensel güvenli işleyiş alanını çoktan aştı ve binlerce yıldır insan uygarlıklarını destekleyen gezegenimizin donmuş temellerini tehdit ediyor" dedi. Kriyosfer dağlardan inen suyun miktarını, deniz seviyesinin ne kadar yükseleceğini ve Dünya'daki yaşamın ritmini etkiliyor. Sibirya'daki bilinen en eski permafrost katmanı 650 bin yıldır kesintisiz donmuş durumda.

Holosen'in sınırları

Güvenli işleyiş alanı ve gezegensel sınırlar kavramı, 2009'da Johan Rockström ve meslektaşlarının yayımladığı bir makaleye dayanıyor. Potsdam İklim Etkisi Araştırma Enstitüsü'nün direktörü Rockström yeni çalışmada da yer aldı. Araştırmacılar sınırları, son 11 bin 700 yılı kapsayan ve insan uygarlığının geliştiği görece istikrarlı Holosen dönemindeki iklim verilerine göre belirledi. Rockström, Nepal'deki son seller gibi riskler gözümüzün önünde yaşanırken raporun COP31'e yetişmesinin dünya liderleri için önemli bir hatırlatma olduğunu söyledi.

Dört göstergeden üçü sınırın dışında

Çalışmaya göre kriyosferin güvenli alanda kalması için karada en az 27,48 milyon gigaton buz, yıllık ortalamada en az 19,8 milyon kilometrekare deniz buzu, permafrostta -6,6 derecelik sıcaklık ve en az 38,8 milyon kilometrekare kar örtüsü olmalı. 2018'deki toplam kara buzu 27,63 milyon gigatonla sınırın tam kıyısındaydı ve şimdiye kadarki salımlar nedeniyle 0,64 milyon gigatondan fazlasının daha kaybedilmesi bekleniyor. 2024'teki ortalama yıllık deniz buzu 16,5 milyon kilometrekareydi. Permafrost sıcaklığı -6,0 ile -5,3 derece arasında ölçüldü, kar örtüsü ise 35,9 milyon kilometrekareye geriledi. Yani kriyosfer muhtemelen üç göstergede sınırın dışında ve dördüncüsünü de aşmaya mahkûm.

Acil küresel eylem çağrısı

Bilim insanları, Dünya sisteminin dayanıklılığını korumak için sera gazı ve kara karbon salımlarını durdurup tersine çevirecek acil küresel eylem ve kriyosfer bölgelerindeki altyapı genişlemesi gibi yerel insan etkilerinin azaltılması çağrısında bulunuyor. COP31 öncesinde iklim bilimi başka cephelerde de sınanıyor, Yapay zekâ en küçük itirazda iklim gerçeklerinden vazgeçiyor.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir