İçeriğe atla
Yıldızlı gökyüzü, turuncu bir yıldız, pirinç teleskop ve ışık eğrisi grafiği zemininde NASA'nın TESS uydusunun polaroid fotoğrafı.
Fotoğraf: NASA (kamu malı) / Wikimedia Commons

Gökbilimciler bir dev gezegenin gözden kaybolduğunu izledi

Yedi yıldır yıldızının önünden geçerken izlenen sıcak Jüpiter TOI-2535b, Mart 2026'da tamamen görünmez oldu. Gökbilimcilere göre bunun nedeni, gizli bir kardeş gezegenle girdiği kütle çekimsel çekişmenin yörüngesini yavaş yavaş eğmesi.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Yıldızlı gökyüzü, turuncu bir yıldız, pirinç teleskop ve ışık eğrisi grafiği zemininde NASA'nın TESS uydusunun polaroid fotoğrafı.
Fotoğraf: NASA (kamu malı) / Wikimedia Commons

Gezegenler genellikle ortadan kaybolmaz. Ama gökbilimciler ilk kez bunun tam olarak gerçekleştiğini izledi. ScienceAlert'in aktardığına göre TOI-2535b adlı dev ötegezegen, yıllarca yıldızının önünden geçerken gözlemlendikten sonra Mart 2026'da görünmez oldu. The Astrophysical Journal Letters'ta yayımlanan çalışma, bu sıra dışı kayboluşun nedenini açıklıyor.

Sekiz günde bir tur atan sıcak Jüpiter

TOI-2535b, yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıktaki, Güneş'ten biraz küçük ve 9,7 milyar yaşındaki TOI-2535 adlı turuncu cüce yıldızın etrafında dönüyor. Kütlesi Jüpiter'e yakın olabilecek gezegen, yıldızına o kadar yakın ki bir turunu sekiz günden biraz fazla sürede tamamlıyor. Bu, Merkür'den 10 kat daha hızlı.

Gökbilimciler gezegeni ilk kez 2019'da NASA'nın TESS uydusuyla, gezegenin yıldızın önünden geçerken ışığını hafifçe kısmasına dayanan geçiş yöntemiyle buldu. Bu yöntem, doğrulanmış yaklaşık 6.500 ötegezegenin 4.800 kadarının keşfini sağladı. Sonraki yedi yılda çok sayıda uzay ve yer teleskobuyla yapılan gözlemlerde gezegenin yıldızın ortasından geçerken giderek daha yukarıdan geçtiği, sonunda yıldız diskini yalnızca sıyırdığı ve Mart 2026'da görüş alanından çıktığı görüldü.

Gizli kardeşle çekişme

Araştırmacılara göre TOI-2535b'nin henüz gözlenmemiş, muhtemelen Satürn büyüklüğünde bir kardeş gezegeni var. İki gezegenin kütle çekimsel çekişmesi, ikisini de eğik ve yalpalayan yörüngelere zorluyor. Her yalpalama döngüsü 30 ila 50 yıl sürebiliyor ve gezegenlerin bizim bakış açımızdan yıldızın önünden nasıl geçtiğini değiştiriyor.

UCLA'dan astrofizikçi Samuel Yee, "Kendi Güneş Sistemimizde Merkür dışındaki tüm gezegenler aşağı yukarı tek bir düzlemde döner. TOI-2535 etrafındaki iki gezegenin yörüngeleri arasında en az 5 derecelik bir açı var" diyor. Çalışmanın ikinci yazarı Erik Petigura da benzer bir örnek veriyor. Ay'ın yörüngesi Dünya'nınkiyle tam hizalı olsaydı her ay tutulma görürdük.

Yeniden ortaya çıkacak

TOI-2535b önümüzdeki on yıllarda görünüp kaybolmaya devam edecek, gizli kardeşi de yakında görünür hale gelebilir. Araştırmacılar sistemin bir milyon yılını modelleyerek gezegenlerin birbirini yok etmeden kararlı kalabileceğini buldu. Yee, "Bizim bakış açımızdan sürekli görünür hale gelen ve kaybolan gezegenler var" diyor. Uzaydan gelen haberler şaşırtmaya devam ediyor, Mars'taki saf kükürt taşlarının sırrı da çözülmeye başladı.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir