İçeriğe atla
Kızıl Mars yüzeyi ve sarı kükürt kristalleri zemininde Curiosity'nin çektiği kükürt kristali yakın çekimi ile aracın öz çekiminin polaroid fotoğrafları.
Fotoğraflar: NASA/JPL-Caltech/MSSS (kamu malı) / Wikimedia Commons

Mars'taki saf kükürt taşlarının sırrı çözülmeye başladı

NASA'nın Curiosity keşif aracı 2024'te üzerinden geçtiği bir taşı kırınca içinden Mars'ta ilk kez görülen saf kükürt kristalleri çıkmıştı. İki yeni araştırma, 2.100 metrekareye yayılan bu sıra dışı yatağın yüksek sıcaklık olmadan nasıl oluşmuş olabileceğini açıklamaya çalışıyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Kızıl Mars yüzeyi ve sarı kükürt kristalleri zemininde Curiosity'nin çektiği kükürt kristali yakın çekimi ile aracın öz çekiminin polaroid fotoğrafları.
Fotoğraflar: NASA/JPL-Caltech/MSSS (kamu malı) / Wikimedia Commons

Mars'ın sıradan görünen bir taşı, gezegen hakkındaki bilgilerimizde bir boşluk olduğunu ortaya çıkardı. ScienceAlert'in aktardığına göre NASA'nın Curiosity keşif aracının 2024'te kırdığı taşın içinden çıkan saf kükürt, iki yeni araştırmayla açıklanmaya başlandı.

Çölde vaha bulmak gibi

2024'te Curiosity, Gale Krateri'ndeki Gediz Vallis kanalında 899 kilogramlık gövdesiyle tamamen sıradan görünen bir taşın üzerinden geçti. Taş baskıya dayanamayıp kırıldığında içinden çıkan soluk sarı parıltı NASA bilim insanlarını şaşırttı. Bunlar şaşırtıcı derecede saf element hâlindeki kükürt kristalleriydi. Sülfatlar Mars'ta oldukça yaygın olsa da kükürt gezegende ilk kez saf hâlde bulunmuştu. Üstelik çevredeki zemin de aynı türden taşlarla doluydu. Curiosity proje bilimcisi Ashwin Vasavada o dönem, "Saf kükürtten oluşan bir taş tarlası bulmak, çölde bir vaha bulmak gibi" demişti.

Dünya'da büyük kükürt yatakları genellikle volkanik ya da hidrotermal etkinlikle ilişkili. Ancak Gediz Vallis'te böyle bir yatağı doğrudan oluşturabilecek yüksek sıcaklık koşullarına dair bir iz yok.

İLGİLİŞafaktan önce gökyüzünde gezegen geçidi, Merkür, Venüs, Mars ve Jüpiter çıplak gözle görülüyor, Mars ile Jüpiter bir parmak mesafesine yaklaşıyor→

Buz kafeslerinde hapsolmuş gazlar

Washington Üniversitesi'nden gezegen bilimci Scott VanBommel liderliğindeki ekibin haziranda Science dergisinde yayımladığı çalışma, keşfin ilk göründüğünden de sıra dışı olduğunu gösterdi. Kükürt yaklaşık 2.100 metrekarelik bir alana yayılmıştı ve son derece saftı. Taşın aracın ağırlığının bir kısmıyla kırılması, kayaların kırılgan olduğunu gösteriyordu. Araştırmacılara göre bu kadar çok kırılgan taşın bozulmadan dağılmış olmasının en olası açıklaması, yerinde oluşmuş olmaları.

Ekibin önerisine göre kükürt, eski volkanik etkinlikle açığa çıkan gazlardan kaynaklanmış olabilir. Bu gazlar soğurken yüzeyin altında, klatrat adı verilen buz kafeslerinde hapsolmuş olabilir. Gediz Vallis aşındıkça basınç azalmış, gazlar kaçmış ve aralarındaki tepkimeler yüksek sıcaklık gerektirmeden saf kükürt üretmiş olabilir. Araştırmacılar yatağın 3,1 ile 2,8 milyar yıl önce oluştuğunu tahmin ediyor.

Oda sıcaklığında kükürt

Cornell Üniversitesi'nden Jiawei Wang liderliğindeki ikinci bir ekip ise temmuzda Geophysical Research Letters'ta yayımladığı çalışmada farklı bir yol denedi. Araştırmacılar, eski Mars'ta bulunmuş olabilecek klorat ile çözünmüş sülfürü asidik suda oda sıcaklığında karıştırdı ve küçük sarı saf kükürt kristalleri elde etti. Kristaller mikroskobik olsa da ekip benzer tepkimelerin çok daha uzun sürelerde daha büyük yataklar oluşturabileceğini düşünüyor. Kükürt yaşam için temel elementlerden biri olduğu için bu yataklar, Mars'ın eski ortamını anlamak açısından da önem taşıyor. Uzay keşifleri başka yerlerde de sınırları zorluyor, Voyager 1 Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşıyor.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir