Google, uzaya TPU taşıyan deney uydusu fırlatıyor

1 Ekim 2026 tarihi, Google için alışılmış veri merkezi ölçeğinin dışına çıkan bir deneye işaret ediyor. Şirket, Project Suncatcher adlı uzun vadeli araştırma girişiminin erken testi olarak ilk deneysel yörünge veri merkezi uydusunu fırlatmayı planlıyor. Hedef, yapay zekâ donanımının uzay koşullarında tekrar eden maruziyetlere dayanıp dayanamayacağını görmek.

MVP adı verilen uydu, Google'ın özel Tensor Processing Unit birimlerinden dört tanesini yörüngeye taşıyacak. Tensor Processing Unit, Google'ın makine öğrenimi iş yükleri için geliştirdiği özel amaçlı hızlandırıcı çip ailesi olarak konumlanıyor. Uydu platformu yaklaşık bir buzdolabı boyutunda tarif ediliyor.

Fırlatma ve platform seçimi

MVP uydusu, SpaceX Falcon 9 roketiyle yörüngeye taşınacak. Fırlatma, Transporter-18 rideshare görevinin bir parçası olarak ve başka yüklerle birlikte yapılacak. Bu çerçeve, denemenin tek başına bir görev olmaktan çok paylaşımlı bir fırlatma planına oturduğunu gösteriyor.

Google, MVP'yi sıfırdan inşa etmedi. Şirket, Planet Labs tarafından daha önce inşa edilmiş bir uyduya kendi çiplerini entegre etti. Planet Labs, uydu görüntüleme alanında faaliyet gösteren bir şirket olarak anılıyor. Bu tercih, Google'ın 2027 için belirttiği iki özel yapım uydu fırlatma zaman çizelgesini hızlandırmasına yardımcı oldu.

MVP, uzayda yapay zekâ donanımının önündeki en sert duvarın performans değil soğutma olduğunu gösteren bir deneye dönüşüyor.

Dayanıklılık testleri ve uzay riski

Roket fırlatmaları, uzay aracına uçuş boyunca normal yerçekiminin 10 katına kadar titreşim ve ivmelenme yükleri bindirebiliyor. Ayrıca tekil çip bileşenlerinin, yükseliş sırasında normal yerçekiminin 50 ile 100 katı aralığında kuvvetlere maruz kalabildiği bildirildi. Bu yüzden MVP, fırlatma koşullarını taklit etmek için üç ayrı eksende sarsma testinden geçirildi. Bu titreşim testleri, donanımın yapısal ya da işlevsel bir arıza olmadan simülasyonu atlattığını doğruladı.

Radyasyon maruziyeti de ayrı bir risk alanı olarak ele alındı. Google, Trillium TPU'larını UC Davis'teki bir proton ışını tesisinde test etti. Testlerin, çiplerin beş yıllık bir yörünge görevinin tipik olarak vereceğinden daha yüksek radyasyon dozlarında hayatta kaldığını gösterdiği aktarıldı.

Bu tablo, projenin ilk aşamasında asıl sorunun sadece çip performansı olmadığını ortaya koyuyor. Donanımın fırlatma şokunu ve yörüngedeki radyasyon yükünü kaldırması, daha büyük ölçekli tasarımlara geçmeden önce temel bir eşik olarak görülüyor. Google'ın bu aşamada yaptığı şey, ölçek büyütmeden önce hayatta kalma koşullarını netleştirmek.

Soğutma sınırı ve çalışma döngüsü

Google, en büyük çözülmemiş mühendislik zorluğunun soğutma olduğunu belirtiyor. Uzayda ısıyı dağıtacak hava akışı olmadığı için, Dünya'daki gibi konveksiyonla soğutma mümkün değil. Bu durum, yörüngede çalışan yapay zekâ donanımının sürekliliğini doğrudan sınırlıyor.

Şirketin yaklaşımı, çipleri alüminyum ve bakır ısı borularına bağlayan bir termal arayüz malzemesine dayanıyor. Isı boruları, ısıyı dışa doğru taşıyıp radyatörlere aktarıyor. Radyatörler de ısıyı uzayın vakumuna doğrudan yayacak şekilde konumlanıyor. Bu mimari, uzayda ısı yönetiminin mekanik tasarımla çözüldüğünü gösteriyor.

Bu sınırlama nedeniyle TPU'ların kesintisiz çalışması yaklaşık 15 dakika ile sınırlandırıldı. Her 15 dakikalık çalışmanın ardından, radyatör sisteminin soğutmayı yakalaması için çiplerin tamamen durması gerekiyor. Google, gelecekteki uydu tasarımlarında her bir uyduda onlarca TPU çipi olacağını ve takımuydu içinde hassas yüksek hızlı lazer bağlantılarıyla haberleşileceğini söylüyor. Şirket, 2027'de bu şekilde haberleşen iki uyduyu test etmeyi planlıyor.