İçeriğe atla
Yıldızlı bir uzay, içine çöken parlak bir yıldız, çevresindeki ışığı büken karanlık bir küre, uzayda yayılan dalga halkaları ve eski bir pirinç teleskop, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Bazı kara delikler patlamayan yıldızlardan doğuyor

Kütleçekim dalgası verileri, evrende birleşen kara deliklerin büyük bölümünün süpernova patlaması yaşamadan doğrudan çöken yıldızlardan doğmuş olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar Güneş'in yaklaşık 10 katı kütleli kara deliklerin ortak bir kökene sahip olabileceğini söylüyor.

Can E.ohafalan editörüYayın · 1 dk okuma
Yıldızlı bir uzay, içine çöken parlak bir yıldız, çevresindeki ışığı büken karanlık bir küre, uzayda yayılan dalga halkaları ve eski bir pirinç teleskop, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Kara deliklerin nasıl doğduğuna dair bildiğimizi düşündüğümüz hikâye eksik olabilir. Space.com'un aktardığına göre kütleçekim dalgası verileri, bazı kara deliklerin büyük yıldızların süpernova olarak patlamayı başaramamasıyla ortaya çıkmış olabileceğini gösteriyor.

Patlama yerine sessiz çöküş

Bilinen hikâyeye göre büyük kütleli yıldızlar nükleer füzyon için yakıtları bittiğinde çekirdeklerinden çöküyor. Çöküşün yarattığı şok dalgaları yıldızın dış katmanlarına çarparak bir süpernova patlamasını tetikliyor, çöken çekirdek ise bir kara deliğe dönüşüyor. Ancak LIGO ve ortakları Virgo ile KAGRA dedektörlerinin topladığı verilere dayanan yeni araştırma, bazı büyük yıldızların gürültüyle değil sessizce söndüğünü ve bu "başarısız süpernovaların" da kara delik doğurabileceğini öne sürüyor.

Başarısız süpernovaların varlığına dair henüz kesin bir kanıt yok, ancak teoride güçlü bir şekilde destekleniyor. Bilim insanları patlamak yerine içe çöken ve doğrudan kara deliğe dönüşen çok sayıda büyük yıldız olduğunu düşünüyor.

Güneş'in 10 katı kütlede yığılma

Caltech'ten Katerina Chatziioannou liderliğindeki ekip, son 10 yılda tespit edilen 257 kara delik birleşmesinin kütle dağılımını inceledi. Güneş'in 10 katı kütleye sahip kara delikler tüm örneğin yüzde 75'ini oluşturuyordu. Beklenmeyen bulgu ise Güneş'in 12 ila 16 katı kütleye sahip kara deliklerin neredeyse hiç bulunmamasıydı. Chatziioannou, "Verilerimiz bu kara delik grubunun ortak bir kökene sahip olabileceğini, süpernova olamayan ayrı bir alt grup olabileceklerini gösteriyor" dedi. Ekip, bu kara deliklerin dönüş hızlarının da benzer bir aralıkta toplandığını tespit etti.

"Patlamadan kaybolup gidiyorlar"

Illinois Üniversitesi'nden Isaac Legred, "Gökyüzüne bakıp patlamayı başaramayan büyük yıldızların tarihî kayıtlarını incelemeye çalışabiliriz, ama bu zor, çünkü patlamadan kaybolup gidiyorlar ve geride gökyüzünde karanlık bir boşluk bırakıyorlar" dedi. Araştırma, Physical Review D dergisinde yayımlandı. Evrenin en küçük ölçeklerinde de dikkat çekici gözlemler yapılıyor, CERN 10 milyarda bir görülen bozunmayı yakaladı.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

İlginizi çekebilir