Gine-Bissau’da hepatit B aşı çalışması onay alamadı, deney iptal edildi

Çalışmaya 14.000 yenidoğanın katılması planlanıyordu. Bebeklerin yalnızca yarısı doğumda hepatit B aşısı alacaktı. Gine-Bissau’da yetişkinlerin yaklaşık beşte biri bu hastalığı taşıyor.

Rolling Stone’un aktardığına göre iptalden önce dünya genelinde etik tartışmaları yaşandı. Bir ABD Kongresi komitesi yanıt istedi, Danimarka’daki bir etik kurulundan istifalar geldi.

Tuskegee ile kurulan benzetme

Halk sağlığı uzmanları çalışmayı 40 yıl süren Tuskegee deneyine benzetti. O deneyde Afroamerikan katılımcılardan frengi tedavisi esirgenmişti.

Güney Danimarka Üniversitesi’nden Christine Stabell Benn ve Peter Aaby bu eleştiriyi reddetti. Araştırmacılar 17 Ekim’de, doğum dozunun Gine-Bissau’da ancak 2028’de standart hale geleceğini, bu yüzden hiçbir çocuğun normalde alacağı aşıdan mahrum kalmayacağını savundu. Ağustosta Dünya Sağlık Örgütü’nün eleştirisinin ardından revize edilen protokol, anne adaylarını taramayı ve tüm katılımcılara altı haftalıktan itibaren aşı yapmayı öngörüyordu. Hepatit B uzmanları ise yenidoğanların siroz ya da karaciğer kanserine yol açabilecek enfeksiyon riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtti.

Bebeklerin yalnızca yarısı doğumda hepatit B aşısı alacaktı.

İhalesiz sözleşme ve eksik etik inceleme

Rolling Stone’un ocakta yayımladığı CDC iç e-postaları, çalışmanın Kennedy’nin kurum içindeki müttefikleri için bir finansman önceliği olduğunu gösterdi. Proje ihalesiz bir sözleşmeyle ilerletildi ve CDC etik kurulunun tam incelemesinden hiç geçmedi. Eleştirmenler, Kennedy’nin çalışmayı ABD’de hepatit B doğum dozunu kaldırma çabasında kullanmasından endişe ediyordu.

Şubatta Gine-Bissau’daki etik onay mektubunda bir sağlık yetkilisinin imzasının onun bilgisi dışında kullanıldığı ortaya çıktı ve üniversite çalışmayı durdurdu. Çalışma 7 Ekim’de Kongre’nin küresel sağlık güvenliğine ayırdığı CDC fonlarıyla yeniden gündeme geldi. Danimarka yasalarındaki bir boşluk ulusal kurulların incelemesini engelledi, üniversitenin kendi etik kurulundaki oylama ise karşı üyelerin katılamayacağı kadar aceleyle yapıldı.

Araştırmacılar ve eleştirmenler ayrıştı

CDC’nin eski baş tıbbi sorumlusu Dr. Debra Houry, Kennedy ve CDC’nin siyasi yöneticilerinin bilimsel değeri olmayan bir projeye fon ayırmasının Kongre tarafından incelenmesi gerektiğini söyledi. Chicago’daki Lurie Çocuk Hastanesi’nden biyoetikçi Seema Shah da araştırmacıların Gine-Bissau’daki bebekleri kendi amaçları için kullandıkları endişesini dile getirdi.

Schaltz-Buchholzer ise İngilizce konuşulan ülkelerin medyasının çalışmayı yanlış biçimde Kennedy’nin deneyi olarak sunduğunu yazdı. Araştırmacı çalışmayı yer aldığı en değerli proje olarak nitelendirdi.