Rusya'da İnternet Kesiliyor, Sabit Telefonlar Geri Dönüyor!

Ülke genelinde yaşanan mobil internet kesintileri, devlet kurumlarını ve şirketleri sabit hatlı telefonlara yönlendiriyor. Üstelik bu değişimin arkasında teknolojik bir tercih değil, iletişim altyapısına erişimin giderek belirsizleşmesi bulunuyor.

Euronews'un 14 Ekim 2026 tarihli haberine göre, Rusya'da devlet şirketlerinin sabit telefon alımlarına yaptığı harcama yılın ilk sekiz ayında 118 milyon rubleye ulaştı. Bu tutar geçen yılın aynı döneminin üç katından fazla. Satın alma ihalelerinin sayısı da yüzde 12,5 artarken mobil internet kesintileri ülkenin yaklaşık yüzde 80'ini etkiledi.

Rusya interneti neden kesiyor?

Rusya'da mobil internetin sistematik biçimde kısıtlanması Mayıs 2025'te başladı. Zafer Günü kutlamaları öncesinde 40'tan fazla bölgede mobil internet hizmetleri devre dışı bırakıldı. Başlangıçta geçici olarak uygulanan kısıtlamalar, zamanla farklı bölgelerde tekrarlanan bir uygulamaya dönüştü.

Rus hükümeti kesintileri ulusal güvenlik gerekçesiyle açıklıyor. Yetkililere göre Ukrayna'nın kullandığı bazı insansız hava araçları mobil iletişim ağlarından yararlanabiliyor ve internet erişiminin sınırlandırılması olası saldırılara karşı alınan önlemlerden biri.

Ancak bu açıklama tartışmasız kabul edilmiyor. Uzmanlar, insansız hava araçlarının önceden belirlenmiş rotalarda internet bağlantısı olmadan da uçabildiğini belirtiyor. Üstelik mobil internet kısıtlamalarının cephe hattından uzak yerleşimlere kadar yayılması, uygulamanın kapsamına ilişkin soruları artırıyor.

Kesintilerin boyutu da büyümüş durumda. Bağımsız izleme verilerine göre Haziran 2025'te 655 mobil internet kesintisi kaydedilirken bu sayı temmuzda 2 bin 99'a yükseldi.

İnternet olmayınca günlük yaşam ne oluyor?

Mobil internetin kullanılamaması yalnızca sosyal medya uygulamalarına erişimi engellemiyor. Özellikle kırsal bölgelerde dijital bankacılık, taksi çağırma, navigasyon ve yemek siparişi gibi hizmetler de kesintilerden etkileniyor.

Reuters'ın Mayıs 2026'da yayımladığı haber, kısıtlamaların küçük işletmeler üzerindeki sonuçlarını da ortaya koydu. Müşterileriyle mesajlaşma uygulamaları üzerinden iletişim kuran işletmeler bağlantı sorunları yaşarken bazı girişimciler satış ve müşteri ilişkilerini sürdürmekte zorlandıklarını anlattı.

Kesintiler yalnızca doğrudan uygulanan erişim kısıtlamalarından kaynaklanmıyor. Ekim ayında Rus teknoloji şirketi Yandex'in veri merkezlerine yönelik Ukrayna saldırıları da dijital hizmetlerde aksamalara yol açtı. Ancak bu fiziksel altyapı saldırıları ile devletin güvenlik gerekçesiyle uyguladığı mobil internet kısıtlamaları birbirinden farklı nedenlere dayanıyor.

Ruslar ne düşünüyor?

Reuters'ın 2026 boyunca gerçekleştirdiği haber çalışmalarına göre Rusya'da internet kısıtlamalarına yönelik memnuniyetsizlik bulunuyor. Özellikle iletişim uygulamalarına erişimin zorlaşması, günlük işlemlerin aksaması ve işletmelerin müşterilerine ulaşamaması tepki çeken konular arasında.

Bazı kullanıcılar engellenen hizmetlere ulaşabilmek için VPN kullanıyor, bazıları ise farklı uygulamalar için birden fazla telefon bulunduruyor. Reuters'ın haziran ayında aktardığına göre yalnızca mart ayında VPN uygulamaları 9,2 milyondan fazla indirildi.

Bununla birlikte halkın tamamının aynı görüşte olduğunu söylemek mümkün değil. Devlet yetkilileri kesintilerin güvenlik amacı taşıdığını savunurken kullanıcıların önemli bir bölümü hizmetlerin kesintisiz çalışmasını istiyor. Mevcut haberler, sabit telefon kullanımına dönüş konusunda ülke genelini temsil eden ayrı bir kamuoyu araştırması sunmuyor.

Her evde yangın söndürücü gibi telefon mu bulunmalı?

Devlet telekomünikasyon şirketi Rostelecom'un Başkanı Mihail Oseyevskiy, sabit telefonların yeniden kullanılmasını savunan isimlerden biri.

Oseyevskiy, her evde sabit telefon bulunması gerektiğini belirterek bunu yangın söndürücü bulundurmaya benzetti. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da Moskova'daki iletişim kısıtlamaları sorulduğunda Cumhurbaşkanlığı İdaresinin sabit telefon kullandığını açıklamıştı.

Ancak sabit telefonların ülke genelinde yeniden yaygınlaşacağı henüz kesin değil. Rusya'da her 100 kişiye yaklaşık 12,2 sabit hat düşerken hükümetin ekonomik tahminleri bu oranın 2029'a kadar 8,2 ile 8,5 arasına gerileyeceğini öngörüyor.

Ortaya çıkan tablo, sabit telefonların kitlesel biçimde geri dönüşünden çok, kesintilere karşı alternatif iletişim arayan kurumların davranışını gösteriyor. Rusya'da tartışılan asıl mesele ise hangi telefonun kullanılacağı değil, vatandaşların ve işletmelerin ne zaman internete erişebileceklerinden emin olamaması.

Başka ülkeler de interneti aynı şekilde kesebilir mi?

Rusya'da yaşananlar yalnızca bu ülkeye özgü değil. Dünyanın farklı bölgelerinde hükümetler, güvenlik tehditleri, toplumsal olaylar, seçimler ve silahlı çatışmalar sırasında internet erişimini tamamen durdurabiliyor, belirli platformları engelleyebiliyor veya bağlantı hızını kullanılamayacak ölçüde düşürebiliyor.

Dijital haklar kuruluşu Access Now'ın Mart 2026'da yayımladığı rapora göre, 2025 yılında dünya genelinde 52 ülkede en az 313 internet kesintisi kaydedildi. Bu sayı, kuruluşun bugüne kadar belgelediği en yüksek yıllık kesinti sayısı oldu. Myanmar, İran, Pakistan, Hindistan ve Rusya, internet erişimine yönelik müdahalelerin görüldüğü ülkeler arasında bulunuyor.

Kesintilerin gerekçeleri ülkeden ülkeye değişiyor. Rusya, Ukrayna'nın insansız hava araçlarından kaynaklanan güvenlik tehdidini öne çıkarırken bazı ülkelerde seçim dönemlerinde veya hükümet karşıtı gösteriler sırasında iletişim ağları sınırlandırılıyor. Ancak güvenlik gerekçesiyle uygulanan her kısıtlamanın gerçekten gerekli ve orantılı olup olmadığı ayrı bir tartışma konusu.

Üstelik internetin kesilmesi her zaman bütün ülkenin çevrimdışı kalması anlamına gelmiyor. Yetkililer belirli şehirlerde mobil veri bağlantısını durdurabiliyor, sosyal medya platformlarını engelleyebiliyor veya internet hızını ciddi ölçüde azaltabiliyor. Kullanıcılar telefonlarında bağlantı işareti görmeye devam etseler bile kullandıkları hizmetlere ulaşamayabiliyor.

Türkiye'de durum ne? İnternet tamamen kesilebilir mi?

Türkiye'de de internet erişimine yönelik müdahalelerin hem yasal düzenlemeleri hem de geçmişte yaşanmış örnekleri bulunuyor. Ancak belirli bir sosyal medya platformuna erişimin engellenmesiyle ülke genelindeki bütün internet altyapısının kapatılması aynı şey değil.

5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi, yaşam hakkı, millî güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi ve genel sağlığın korunması gibi gerekçelerle belirli koşullarda internet yayınlarına yönelik erişim engelleme kararları alınmasına olanak tanıyor. Bunun yanında 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, haberleşme altyapısının düzenlenmesi ve güvenliğine ilişkin kamu kurumlarına çeşitli yetkiler veriyor. Bununla birlikte bu hükümler, bütün ülkenin internetinin her koşulda ve sınırsız biçimde kesilebileceği anlamına gelmiyor.

Türkiye'de internet bağlantılarının yavaşlatıldığı veya bazı platformlara erişimin sınırlandırıldığı olaylar daha önce yaşandı. Örneğin 19 Mart 2025'te, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasının ardından X, YouTube, Instagram ve TikTok gibi platformlara erişimde sorunlar kaydedildi. Uluslararası internet gözlem kuruluşu NetBlocks, Türkiye'deki çeşitli ağlarda erişim kısıtlamalarını teknik ölçümlerle doğruladı.

Benzer biçimde 7-8 Eylül 2025 tarihlerinde İstanbul'da yaşanan siyasi gelişmeler sırasında X, YouTube, Instagram, Facebook, TikTok ve WhatsApp gibi hizmetlere erişim kısıtlamaları bildirildi. Bu örnekler, Türkiye'de internet bağlantısına yönelik müdahalelerin yalnızca teorik bir ihtimal olmadığını gösteriyor.

Peki Rusya'daki gibi uzun süreli ve yaygın mobil internet kesintileri Türkiye'de de yaşanabilir mi? Teknik açıdan mobil şebekelerin belirli bölgelerde sınırlandırılması mümkün. Ancak böyle bir uygulamanın hukuki dayanağı, gerekliliği ve orantılılığı ayrıca değerlendirilmek zorunda. Geçmişteki platform kısıtlamaları, Rusya'daki uygulamanın aynı kapsamda Türkiye'de de başlayacağı anlamına gelmiyor.

Türkiye açısından tartışmanın bir başka boyutu da günlük yaşamın dijital hizmetlere bağımlılığı. Bankacılık uygulamaları, çevrim içi ödemeler, navigasyon, ulaşım ve işletmelerin müşteri iletişimi internet bağlantısına dayanıyor. Rusya örneği, iletişimin yalnızca sosyal medyadan ibaret olmadığını ve uzun süreli bağlantı kesintilerinin ekonomik yaşamı da etkileyebileceğini gösteriyor.