Muğla'dan Yeni Programlama Dili BERK! Türkçe Kod Yazılabiliyor

Türkiye'de geliştirilen programlama dillerine bir yenisi eklendi. Muğla merkezli LL BERK Yazılım Teknolojileri A.Ş., BERK adlı sistem programlama dilini ve Berk Studio geliştirme ortamını 14 Ekim 2026'da kullanıma sunduğunu duyurdu. Projenin en belirgin özellikleri arasında Türkçe ve İngilizce kod yazılabilmesi ile belirli yazılım davranışlarının program çalıştırılmadan önce denetlenmesi bulunuyor.

Şirketin resmî internet sitesinde yayımlanan teknik belgeler, BERK'in özellikle otomotiv, havacılık, tıbbi cihazlar ve endüstriyel otomasyon alanları için tasarlandığını ortaya koyuyor. Temel geliştirme ortamı ücretsiz sunulurken Windows 10 ve 11'in 64 bit sürümleri destekleniyor.

Hataları Program Çalışmadan Önce Yakalamak

Bir otomobilin fren sisteminde veya endüstriyel robotta kullanılan yazılımın beklenmedik davranışlar göstermesi ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle güvenlik açısından kritik uygulamalarda yalnızca yazılımın çalışması değil, hangi koşullarda nasıl davranacağının öngörülebilmesi de gerekiyor.

BERK'in geliştirilmesindeki temel yaklaşım, yazılımcının belirli davranış kurallarını doğrudan fonksiyon tanımına eklemesine dayanıyor. Örneğin bir fonksiyonun rastgele sayı üretmemesi, sistem saatinden etkilenmemesi, dinamik bellek ayırmaması veya beklenmedik biçimde sonlanmaması gerektiği bildirilebiliyor.

Şirketin açıklamasına göre derleyici, bu kuralların ihlal edilip edilmediğini denetliyor. Üstelik kontrol yalnızca ilgili fonksiyonla sınırlı kalmıyor, fonksiyonun çağırdığı diğer kod parçalarını da kapsıyor. Tanımlanmış sözleşmeyi bozan bir işlem tespit edildiğinde derleme engellenebiliyor.

BERK'in mevcut alternatiflerden ayrılmayı hedeflediği nokta da burada bulunuyor. Rust bellek güvenliğine yönelik güçlü mekanizmalar sunarken Ada/SPARK biçimsel doğrulama olanaklarıyla biliniyor. BERK ise determinizm, saflık ve bellek tahsisi gibi davranış özelliklerini programlama dilinin doğrudan denetlediği kurallara dönüştürmeyi amaçlıyor.

Teknik belgelerde derleyicinin 16 farklı etkiyi kontrol ettiği belirtiliyor. Bununla birlikte söz konusu denetimler yazılımın bütün hatalardan arındırıldığını veya her koşulda güvenli çalışacağını tek başına kanıtlamıyor. Şirket de en kötü durum yürütme süresi için üretilen tahminlerin sertifikalı sınırlar olmadığını ve ürünün henüz resmî güvenlik sertifikalarına sahip bulunmadığını kabul ediyor.

İngilizce Bilmeden Kod Yazmak Mümkün mü?

BERK'in farklı özelliklerinden biri Türkçe programlama desteği. Şirketin verdiği bilgiye göre 360'tan fazla Türkçe ve İngilizce yazım eşleştirmesi bulunuyor. Böylece aynı programın komutları her iki dilde de ifade edilebiliyor.

Örneğin bir fonksiyon tanımlanırken Türkçe sözcüklerden yararlanılabiliyor. Bu yaklaşım, özellikle İngilizce teknik terimlerle yeni tanışan öğrencilerin ve mesleki eğitim alan kişilerin programlama dilini daha kolay okuyabilmesini hedefliyor. İngilizce kullanmayı tercih eden geliştiriciler ise aynı dil üzerinde çalışmayı sürdürebiliyor.

BERK ile birlikte sunulan Berk Studio yalnızca kod yazmaya yönelik bir editör değil. Geliştirme ortamında web uygulamaları, yapay zekâ modelleri, elektronik devre kartları ve mekanik CAD tasarımları için araçlar da yer alıyor. Ancak ücretsiz temel sürüm ile abonelik gerektiren gelişmiş tasarım araçları arasında ayrım bulunuyor.

Ücretsiz sürümde kod editörü, derleyici, paket yöneticisi ve görsel arayüz tasarımcısı yer alıyor. Diğer tasarım araçları için deneme ve ücretli lisans seçenekleri sunuluyor. Öğrenci ve eğitimcilere ise doğrulama koşuluyla bir yıllık eğitim lisansı sağlanıyor.

Engelli Kullanıcılara Ücretsiz Pro Lisansı

LL BERK, teknolojiye erişimi artırmak amacıyla Hizmette Engel Yok adlı sosyal sorumluluk programını da başlattı. Program kapsamında engelli bireylere bir yıllık Berk Studio Pro lisansı ücretsiz veriliyor. Yenilenebilen lisans ticari kullanıma da izin veriyor.

Şirket, geliştirme ortamının erişilebilirlik konusunda henüz eksikleri bulunduğunu da açıklıyor. Özellikle ekran okuyucu desteği ve yalnızca klavyeyle kullanım alanlarında iyileştirmeler planlanıyor.

BERK derleyicisinin, standart kütüphanesinin ve geliştirme araçlarının Apache 2.0 lisansıyla açık kaynak olarak yayımlanması hedefleniyor. Ancak şirketin duyurusuna göre kaynak kodun yayımlanmasına yönelik hazırlıklar henüz tamamlanmış değil.

BERK'in teknik vaatlerinin gerçek dünyadaki karşılığı, bağımsız geliştiricilerin uygulamaları, kapsamlı karşılaştırmalı testler ve güvenlik değerlendirmeleriyle daha net anlaşılabilecek. Şimdilik ortaya çıkan ürün, Türkiye'den geliştirilen ve özellikle kritik yazılımlarda denetlenebilirliği merkeze alan yeni bir programlama dili girişimi.

BERK belgelerine berk-systems.com adresinden, ücretsiz geliştirme ortamına ise berk-tech.com/indir.html üzerinden ulaşılabiliyor.