İçeriğe atla
Katmanlı tortul kayaçlar, fırtınalı bir deniz dalgası, trilobit fosili, Venüs ve Jüpiter gezegenleri, şimşek ve kum saati, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Antik fırtınalarda 405 bin yıllık gizemli döngü

Çinli jeologlar, yarım milyar yıllık kayaçlarda fırtınaların bıraktığı izlerin yaklaşık 405 bin yıllık bir döngüyle artıp azaldığını buldu. Araştırmacılara göre bu ritmin arkasında Venüs ve Jüpiter'in Dünya'nın yörüngesine etkisi olabilir.

Can E.ohafalan editörüYayın · 2 dk okuma
Katmanlı tortul kayaçlar, fırtınalı bir deniz dalgası, trilobit fosili, Venüs ve Jüpiter gezegenleri, şimşek ve kum saati, yırtık kâğıt katmanları. İnsan figürü yok.

Dünya'nın bildiğimiz gece ve gündüz, mevsimler ve ay evreleri gibi ritimlerinin yanında, insanlık tarihinden çok daha uzun süren döngüleri de var. ScienceAlert'in aktardığına göre Çin Petrol Arama ve Geliştirme Araştırma Enstitüsü'nden jeolog Shuyuan Shi liderliğindeki bir ekip, antik kayaçlardaki fırtına izlerinin yaklaşık 405 bin yılda bir artıp azalan bir düzen izlediğini ortaya koydu. Bulgular, gezegenimizin fırtınalarının tamamen rastgele değil, şaşırtıcı biçimde öngörülebilir bir ritimle yoğunlaşmış olabileceğine işaret ediyor.

Taşa yazılmış fırtınalar

Şiddetli fırtınalar deniz tabanındaki kum, silt ve çamuru yerinden oynatıp başka yerlere taşıyor. Bu malzeme yeni katmanlar hâlinde birikiyor, üzeri sonraki tortullarla örtülüyor ve zamanla taşlaşıyor. Jeologların tempestit adını verdiği bu katmanlar, fırtınanın izini yüz milyonlarca yıl boyunca saklayabiliyor. Ancak tek tek tempestitleri tanımak, bunlardan bir fırtına zaman çizelgesi çıkarmaktan çok daha kolay. Ekip bu nedenle yaklaşık yarım milyar yıl önceki tropikal bir denizin kalıntılarını barındıran Çin'deki Sichuan Havzası'na odaklandı.

Yirmi dört milyon yılda 59 döngü

Araştırmacılar, tortul kayaçlardaki tekrarlanan desenleri Dünya'nın yörüngesindeki bilinen döngülerle eşleştiren döngüsel stratigrafi yöntemini kullandı. Kayaçlarda korunan kimyasal ipuçlarıyla birlikte yaklaşık 24 milyon yıllık jeolojik geçmişi yeniden kurdular ve bu kayıtta her biri yaklaşık 405 bin yıl süren 59 döngü belirlediler. Tempestitler, her döngünün yükselen ve zirve dönemlerinde yoğunlaşıyordu. Bu dönemlerdeki katmanlar daha kalın, daha iri taneli ve birbirine daha yakındı, bu da daha şiddetli fırtınalara işaret ediyor. Karşıt dönemlerdeki katmanlar ise daha ince ve dağınıktı.

Venüs ve Jüpiter'in çekimi

Ekibin öne çıkardığı açıklama, Milanković döngüleri olarak bilinen yörünge değişimleri. Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi tam bir daire değil, hafif elips biçiminde ve bu basıklık diğer gezegenlerin çekimiyle zaman içinde değişiyor. Esas olarak Venüs ve Jüpiter'in çekim etkisiyle oluşan döngülerden biri yaklaşık 405 bin yılda tamamlanıyor. Bu değişim Dünya'ya ulaşan toplam güneş ışığını pek etkilemese de ışığın mevsimlere dağılımını değiştiriyor. Araştırmacılar Kambriyen'in sıcak ikliminde bunun tropikal okyanusları dönem dönem daha fazla ısıtarak güçlü fırtınalara zemin hazırlamış olabileceğini düşünüyor. Ekip, deniz seviyesi ve tortul taşınması gibi etkenlerin de sonucu etkilemiş olabileceği uyarısında bulunuyor ve bu düzenin bugünün farklı ikliminde sürüp sürmediğinin belirsiz olduğunu vurguluyor. Çalışma Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology dergisinde yayımlandı. Hava olaylarının etkileyici yüzü bu hafta başka bir haberle de gündemdeydi, Mallorca'daki sis şelalesi yılın hava fotoğrafı seçildi.

Bu yazı hakkında ifade bırakın

OHA!falan’ı takip edinGünün haberleri, kısa videolar ve özetler her gün sosyal medyada.

OHA!falan Yemek

Bugün ne pişirsem?

Ev yemeği, bugünkü market fiyatıyla

Bütün tarifler

İlginizi çekebilir